Pieniądz to dobry sługa, ale kiepski przewodnik.
Pieniądze mają niewielki wpływ na poczucie szczęścia. Twierdzili tak już starożytni Grecy, między innymi Epikur, a współczesne badania z zakresu psychologii empirycznej zdają się to potwierdzać. Dlaczego więc tak trudno jest nam to zaakceptować? Po części dlatego, że nasza odruchowa reakcja na pieniądze jest bardzo pozytywna, dzięki czemu potrafi utkwić w pamięci. Jednak po pewnym czasie do gry wkracza efekt adaptacji hedonistycznej. Pozytywne wydarzenia i doświadczenia z naszego życia zaczynamy brać za pewnik, przez co płynąca z nich dodatkowa przyjemność szybko znika.
Czy pieniądze mogą kupić szczęście?
Jest jeszcze jeden ważny powód, dla którego trudno jest nam pogodzić się z ograniczonym wpływem pieniędzy na szczęście. Mianowicie istnieje wiele sposobów, by zamienić je na szczęście! Stwierdzenie: „Pieniądze szczęścia nie dają” kłóci się z równie oczywistym faktem, że „Pieniądze mogą kupić nam szczęście”.
Najprostszym wyjaśnieniem problemu jest oczywiście to, że większość ludzi nieumiejętnie obchodzi się ze swoimi pieniędzmi, a przynajmniej tak wynika z mojego doświadczenia. Wielu trwoni ogromne sumy na hedonistyczne zabawki, ignorując przy tym liczne okazje do zamiany gotówki w lepszą jakość życia.
A czym są te rzekome „liczne okazje”? Oto moje najlepsze propozycje:
1. Uwolnij się od nieprzyjemnych obowiązków, zatrudniając innych, aby zrobili je za ciebie. Możesz zacząć od sprzątania, prania, prac ogrodowych, napraw samochodowych, opieki nad dzieckiem i papierkowej roboty (na przykład związanej z podatkami).
2. Zmniejsz liczbę obowiązków, kupując inne produkty. Najprostszym rozwiązaniem jest przejście na jednorazowe talerze, kubki i sztućce. Są bardzo tanie i pozwalają zaoszczędzić mnóstwo czasu*. A jeśli masz z tego powodu wyrzuty sumienia związane z ochroną środowiska, zrównoważ je działaniami prospołecznymi.
3. Głównym źródłem szczęścia są interakcje społeczne. Wykorzystaj pieniądze, aby mieć ich znacznie więcej – i spraw, by owe interakcje były jeszcze przyjemniejsze. Jeśli musisz poświęcić wiele godzin na przygotowania i sprzątanie przed każdym spotkaniem, prawdopodobnie nie będziesz się nim zbytnio cieszyć. Ogranicz więc zarówno przygotowania, jak i sprzątanie, korzystając z porad numer 1 oraz numer 2.
4. Nie kupuj określonych rzeczy tylko po to, by zaimponować obcym czy znajomym. I tak zwracają na ciebie mniej uwagi, niż myślisz. Co więcej, nawet twoich bliskich przyjaciół zbytnio nie obchodzi, co posiadasz. Jeśli więc ani ty, ani twoja najbliższa rodzina nie będziecie długo czerpać radości z drogiego produktu (takiego jak… granitowy blat), lepiej oszczędzić pieniądze.
5. Wydatki na rozrywkę to jeden z najlepszych sposobów na zamianę pieniędzy na szczęście. Właśnie dlatego nazywa się to „rozrywką”.
6. Jeśli mieszkasz z innymi osobami, zadbaj o wygłuszenie domu – zwłaszcza jeśli masz dzieci. Muzyka, telewizja i rozmowy telefoniczne innych osób (nie wspominając o płaczu dzieci) nie tylko działają na nerwy, lecz także powodują niepotrzebne konflikty. Nie musisz jednak wybierać między izolacją a spokojem. Drzwi z litego drewna nie należą do najtańszych, ale są w zasięgu możliwości finansowych większości z nas.
7. Nie poświęcaj zbyt wiele wysiłku na szukanie pracy, która zapewnia lepsze wynagrodzenie niż ta, którą obecnie wykonujesz. Poświęć więcej wysiłku na znalezienie pracy, która sprawia ci większą przyjemność niż ta, którą obecnie wykonujesz. Przede wszystkim: szukaj ofert pracy, które wiążą się z dużą ilością przyjemnych interakcji międzyludzkich.
Niepotrzebna wątpliwość: czy takie podejście nie zrazi bardziej konserwatywnych osób? Moja odpowiedź: tylko w niewielkim stopniu, o ile zachowujesz się przyjaźnie. Bądź więc przyjazny! I nie zapominaj, że takie podejście przyciąga osoby, które również chcą cieszyć się życiem.
Na koniec warto pamiętać, że można i powinno się wykorzystywać pieniądze do tworzenia i utrzymywania swojej „pięknej bańki”!
Aktualizacja: Według Kellera Scholla powinienem był jeszcze dodać jeden punkt: „Wydawaj pieniądze tak, aby skrócić czas dojazdu do pracy”.
Autor: Bryan Caplan
Źródło: FEE.org
Tłumaczenie: Alan Gruszecki
* Z europejskiego punktu widzenia może się to wydać nieco dziwne. Warto zauważyć, że proponowane tu przejście na jednorazowe talerze, kubki i sztućce brzmi dużo bardziej naturalnie w realiach amerykańskich. W Stanach Zjednoczonych jednorazowe naczynia są szeroko dostępne, tanie i kulturowo akceptowane. W krajach europejskich – w tym w Polsce – jednorazówki są mocno kojarzone z zaśmiecaniem środowiska, a ich użycie jest coraz bardziej ograniczane różnego rodzaju regulacjami [przyp. tłum.].